Wat ze niet wisten is dat dit niet waar was.

Twee weken eerder dan verwacht stonden we voor ieders deur en waren de reacties meer de de moeite waard: van een geschrokken moeder die boven op een trap kruipt tot een verbaasde vader die denkt dat onze stemmen uit de computer komen.

We zijn weer in België, ons “Biefstuk en Tango-avontuur” zit erop, maar er staan altijd wel nieuwe avonturen achter de deur!

We willen iedereen bedanken die reacties hebben geplaatst, emails hebben gestuurd, even hebben gelezen of even aan ons hebben gedacht …  u was een fijn publiek!

Hasta pronto!

Lot en Stijn 

We wilden de auto graag in Mendoza verkopen, daar konden we de beste prijs krijgen voor de auto en konden we bij Philippe slapen die we al eerder hadden bezocht.

De eerste stap in het verkoopsproces hadden we al gezet met onze perfecte posters, we waren uniek, we vielen op!

Stap 2 is de perfecte plastic fles vinden. Een plastic fles op je auto zetten in Argentinië wil zeggen dat je je auto wil verkopen. De reden van dit ritueel is me nog steeds niet duidelijk, maar goed, beter om te integreren en niet te veel vragen te stellen. En als buitenlander moet je natuurlijk net die gebruiken overnemen die je verder helpen!

Stap 3 is een advertentie in de krant plaatsen. We kozen voor “promotie 3 “, onze advertentie zou vrijdag, zondag en maandag in de krant staan. Bij het schrijven van de advertentie stuitten we echter al op ons eerste verkoopsprobleem: we hebben een telefooncode van Tucuman, zo´n 1300km van Mendoza, 2 provincies verder, maar vooral … duurder om naar te bellen.

Stap 4 is je plek uitkiezen. We sliepen bij Philippe op de finca, 12 hectare land omringd door andere fincas in een zandweggetje dat geen naam heeft, kortom de ideale plek om je auto te promoten die je over 10 jaar wil verkopen.

We moeten naar “la rotonda” gaan vertelt Oswaldo, padres familias Gomez, ons.  Een parkeerplaats aan de rotonde van de “Maagd van Coradillo”. Zaterdag en Zondag zijn de hoogdagen van “la Rotonda”, maar we willen op vrijdag toch even op verkenning gaan, kijken wat onze concurentie is.

De auto is al een tijdje niet gewassen, hangt onder het zand en modder van de finca, … we zijn een uitzondering op “La Rotonda”. Glimmende auto´s met banden en wieldoppen die blinken van de silicone en interieurs die ruiken naar “Lentedag”, “Lavendel” of “Ochtendgloren”. De eigenaars van deze glimmende auto´s blijken, op enkele uitzonderingen na, “professionals” te zijn.  Dit is dus onze concurrentie: machomannetjes die al 5 jaar “in het vak zitten”, om de twee weken met een nieuwe auto op La Rotonda staan en weten hoe ze een auto moeten laten glimmen. We zijn geïntimideerd door al dit professionalisme maar nemen ons voor de strijd aan te gaan!

Voor we ons de volgende dag naar ons nieuw werkterrein begeven laten we ons machien glimmen zoals hij nog nooit heeft geglimd en rijden met al wat meer zelfvertrouwen de parkeerplaats op. Onze nieuwe collega´s wachten ons al op met maté, waardoor alweer duidelijk wordt wat een stelletje amateurs we zijn. Mendoza kent de laatste winterdagen waardoor het nog vrij koud is. Een hele dag buiten op een auto hangen is echter nog kouder waardoor een maté een meer dan welkome verwarmer is.

Zondag overstijgen we ons amateurisme door mét glimmende auto, mét thermisch ondergoed, mét de juiste plastic fles (een gele waar produkt in zit om vloeren te schrobben bleek het populairst onder onze collega´s), mét warm water en mét een maté de parkeerplaats op te rijden.

De geïnteresseerden in onze auto zijn schaars en hun prijs ligt ver onder onze vraagprijs. Maar geen nood, onze collega´s vertellen ons van een grote automarkt in Mendoza, na de siësta zal iedereen van La Rotonda daar naartoe rijden.

De markt blijkt inderdaad veel groter te zijn, deels omdat er buiten auto´s ook olijven, brood, bloemen, auto-onderdelen,… alles … verkocht wordt. Er zijn echter meer geïnteresseerden in de auto en de prijs ligt al wat dichter bij onze vraagprijs. Inmiddels hebben we geleerd om hét verkooppunt van de auto te verkopen, nl de motor. Elke potentiële klant krijgt een motorconcert te horen die iedere twijfel over de auto weghaalt. We stuiten echter op een tweede hindernis. De auto is in San Martin de Los Andes gekocht en Mendozinos hebben een groot wantrouwen tegen “buitenprovenciale” auto’s. Enerzijds omdat hij wel eens gestolen zou kunnen zijn, anderzijds omdat het langer duurt en geld kost om de auto naar Mendoza over te schrijven. Hierdoor vallen al wat potientiële klanten af.

Er is er echter eentje, Hugo, voor wie al deze bureaucratische hindernissen niet opwegen tegen de “schoonheid” van onze auto. Hij lijkt verliefd te zijn op de auto, komt tot tweemaal toe  naar de auto kijken en geeft ons zijn maximumprijs, meer heeft hij niet, dit is wat hij gespaard heeft.

Het lijkt ons de ideale koper voor een wagen die ons naar vele nieuwe avonturen en nieuwe vrienden heeft gebracht. Een betere eigenaar voor ons machien konden we ons niet inbeelden!

Que te vaya bien!

En wij? Wij zijn weer rugzakkers!

De laatste etappe van ons avontuur staat in het teken van onze “nieuwe” vrienden en  ons 504-machien. Van beide zullen we afscheid moeten nemen, maar we hopen eerder op een “Tot ziens” dan een “Vaarwel”.

Vijfhonderd jaar geleden zou dit betekend hebben dat we met onze 12 uur durende shift zouden starten en de komende 4 maanden geen zonlicht zouden zien. We zouden door die leuke blanke “veroveraars” gedwongen worden om al onze rijkdom uit onze berg te halen en aan hen te geven. Zelf zetten ze geen voet in de berg, want dat vinden ze te vies. Om ons harder te doen werken en ervoor te zorgen dat we bang zijn, vinden ze het tegengewicht van Pacha Mama uit, de Duivel. Wij noemen hem El Tio en brengen offers aan hem om hem gunstig te blijven stemmen. Een lang leven is niet voor ons weggelegd en zullen hoogstwaarschijnlijk binnenkort sterven aan een longinfectie. 

Heden ten dagen is er in de mijnen van Potosi nog niet zoveel veranderd. 

De 16.000 arbeiders die het zilver en andere mineralen uit de Cerro Rico halen, werken grotendeels voor zichzelf, in coöperativas, vaak in familiaal verband. Alles gebeurt nog handmatig, volgens eigen zeggen omdat dat veiliger werken is. Met verbazing keken we toe hoe die zware karretjes vooruit geduwd werden door twee mannen, die wanneer ze hun hele leven in de mijn werken waarschijlijk de 45 niet zullen halen.

In tegenstelling tot ”onze” mijnen, worden de schachten horizontaal gegraven. De gangen zijn af en toe net hoog genoeg om telkens je hoofd tegen het plafond te stoten of af en toe op handen en voeten door te kruipen. Hoe dieper je gaat, hoe warmer het wordt en hoe verstikkender de gassen zijn die vrijkomen door de dynamietexplosies. De arbeiders lijken hier echter geen last van te hebben. Hun wangen staan bol van de coca terwijl ze met een drilboor in de wand rammen. De zilverprijs staat op dit moment relatief hoog waardoor de mannen tussen de 50 en 500 Bolivianos (tussen de 5 en 50 euro) per dag kunnen verdienen, wat in Bolivië een aardig loon is. De consequenties van dit onmenselijke werk, ziekte of dood, wegen niet op tegen een inkomen verzorgen voor de familie.

Onze zakken zijn gevuld met cocabladeren, sigaretten, colaflessen en alcohol. Bij elk groepje mannen overhandigen we een deel van onze voorraad, een rijkdom in deze helse omgeving.

We eren “El Tio”; die verpersoonlijkt is door een eng mannetje van lama-vel met zwarte ogen, slingers op zijn kop en een sigaret in zijn mond; door een dopje alcohol van 70 graden te drinken, cocabladeren op de juiste delen (waaronder zijn piemel) te strooien en een nieuwe brandende sigaret in zijn mond te stoppen. Het geloof in de duistere krachten van El Tio is nog steeds sterk aanwezig.

Twee uurtjes later zijn we blij dat we de frisse lucht van de altiplano mogen inademen en het zonlicht zien. 

Het leek een reis terug in de tijd.   

Maar jullie hebben nog wat te goed van ons: Potosi.

Ons bezoek aan Potosi verliep niet zonder horten of stoten.

De nachtbus van La Paz bracht ons in de vroege vroege ochtend naar Potosi, onze laatste stop in Bolivië. Bij het uitladen van de bagage bleek Stijns rugzak te ontbreken. De chauffeur en zijn helper leken dit niet echter niet vreemd te vinden en vertelden ons dat de rugzak vast en zeker in een van de twee andere bussen moest zitten die vanuit La Paz waren vertrokken. We moesten maar naar het kantoor gaan en wachten.

Het was nog donker, het kantoor was gesloten en in de andere bus die net was toegekomen was geen extra rugzak in gevonden. In ons hoofd begonnen we de inventaris op te maken van Stijns “inboedel”. Kleding, dat was niet zo erg; wandelschoenen, al een beetje erger; boeken, niet zo erg; een lens voor de camera, wel erg; zijn externe harde schijf met een ton aan beeldmateriaal,…AUWCH!

Maar goed, … loslaten …. het zijn maar spullen, materiaal en…er is nog hoop want er moet nog een tweede bus arriveren.

Deze bus arriveerde een uur later, … zonder onze hoop! 

Om 8.30u werd het kantoor dan eindelijk open gedaan door een flinke dame die al die mannelijke chauffers en helpers wel de baas leek te kunnen. Die zou ons vast en zeker kunnen helpen!

Nadat we ons probleem aan haar hadden uitgelegd, zou ze ons “en un ratito” (binnen een secondje) helpen, we moesten ons geen zorgen maken, maar eerst moest ze haar werk doen.

Haar werk bestond uit het controleren van een lijst met namen en nummers van pakketjes die meegestuurd waren vanuit La Paz. Bij het zien van deze controle, of beter de creativiteit die werd gebruikt om de controle te doen kloppen, zakte, bij elk nummertje dat afgeroepen werd, de moed ons verder in de schoenen. We moesten er ons bij neerleggen, van nu af aan zou Stijn “light travelen”!

Tussen de pakketjes door vertelde de flinke vrouw ons dat de verantwoordelijke van het kantoor over een half uur zou arriveren, dus we moesten nog een “ratito” wachten. Na drie kwartier vonden we dat de “ratito” wel lang genoeg geduurd had en informeerden weer naar de verantwoordelijke. Maar ach, … drie kwartier geleden was ze ons vergeten te melden dat de verantwoordelijke om zaterdag pas om 10.30u begint te werken! (Geef de mensen hoop dan gaan ze minder zeuren, moet de vrouw gedacht hebben!)  Dus beter gingen we naar de hostel, wat slapen en belden we rond 12.00u naar het kantoor. Maar die rugzak die zou wel gevonden worden Dat moest wel volgens haar, want hij had een etiketje met een nummertje aan hem hangen! Nee, dat stelde ons gerust!

 En trouwens…haar naam was “Esperanza” (=Hoop), dit kon nooit fout lopen!

We waren moe, hadden nood aan slaap, meer konden we even niet doen, dus volgden gedwee haar raad op.

Na het slapen belden we naar onze Hoop, die ons vertelde dat er een rugzak in La Paz was gevonden, de volgende dag zou hij in Potosi aankomen. Een klein vreugdekreetje ontsnapte ons, maar heel enthousiast durfden we nog niet te zijn, “we mochten de Goden niet tarten”!

Maar blijkbaar zijn de Goden en de Hoop ons voorlopig nog goed gezind. We mochten de inventaris in ons hoofd schrappen en Stijn kon vanaf de volgende dag weer met 20 kilo op zijn rug verder reizen! 

Vrijdag 10 augustus kreeg ik te horen dat Igor gestorven is in een auto-ongeluk. Hier ver weg van alles en iedereen lijkt de wereld even stil te staan.  

                      Mijn collega, ”partner in crime”, stoere stoere macho, grote broer,

                                                          mijn vriend

                                                       ik ga je missen

                                                   nos vemos arriba

                                                             Lizzy

Nu kunnen jullie ook zien wat wij zagen!

snottebel by the S man

Een nieuw nichtje erbij … dat vroeg om gevierd te worden!

We besloten om onze uitbundige stemming naar een cafe te verhuizen en daar op Loesje te toosten. We zaten aan onze tweede caipiriña (uitzonderlijke  gelegenheden vragen voor uitzonderlijke drankjes) toen er een andere “gringo” het cafe binnen kwam lopen.

Lang haar in een staartje, campesino-hoed op, geruit hemd, … op een of andere manier had ik een voorgevoel dat we de avond samen zouden doorbrengen. Hij zette zich op een barkruk een paar meter verder en haalde een grote zak met coca-bladeren boven. Ik vond het hele beeld wel grappig en kon een glimlach moeilijk bedwingen. Hij wilde wel weten waarom ik aan het glimlachen was, waardoor de rest van de avond een bevestiging van mijn voorgevoel werd.

Zijn naam was Hans, een Fries, die zijn “platte” land enkele jaren geleden had ingeruild voor de “altiplano”.  Zoals het de Boliviaanse beleefdheid betaamt, kregen we dadelijk een vistitekaartje in de handen gedrukt waarop te lezen stond dat Hans Zandvliet, “civil ingeniero” is.

Hij vertelt ons over zijn werk en specifiek over een drinkwaterproject in Alto Kalacachi, een dorpje van de Aymara-indianen op de Altiplano. Water vinden, waterputten graven, een waterleidingnetwerk aanleggen, … er ging weer een nieuwe wereld voor ons open.

Over twee weken zou Hans naar het dorp reizen om een laatste inspectieronde uit te voeren, het drinkwaterproject loopt immers dit jaar af. We raken meer en meer geïnteresseerd om dit met onze eigen ogen te mogen zien en vragen of we eventueel niet mee kunnen reizen naar het dorp. Hans wil echter geen “dierentuin-toeristen” meenemen naar zijn werk en stelt als voorwaarde dat we dan ook wat moeten toevoegen aan het reisje.

Enkele jaren geleden had hij een koppel, sociologen, meegenomen naar een dorp en die hadden het dorp geanimeerd met een (politiek) poppentheater. We hebben wel wat theatrale kwaliteiten, maar om met een Jan Klaasen op je hand een theaterstukje op te voeren … nee … niets voor ons.

We stelden voor om een filmpje te maken van het project. Op die manier kon hij aan zijn Nederlandse donateurs laten zien waar hun geld naartoe is gegaan en voor het dorp was het ook wel fijn om wat beeldmateriaal te hebben.

Na meermaals op Loesje getoost te hebben die avond besluiten we elkaar over twee weken weer in La Paz te zien.

Op 18 juli, om 05.30u ´s ochtends, staan we met slaapzak in de hand in het appartement van Hans. Omdat Hans zelf geen auto heeft, moeten we eerst naar een vriend van hem, wiens pick-up we mogen lenen. Richard, een collega van Hans, zal ons ook vergezellen. Omdat we onmogelijk met 4 vooraan in de pick-up kunnen, moet Stijn, in de vroegkou, in twee slaapzakken gewikkeld, achteraan in de bak.

Terwijl we de kleine gemeenschap twee uur later binnenrijden worden we verscheidene maal tegengehouden door campesinos die willen weten of wij de dierenartsen zijn die hun koeien vandaag komen vaccineren. Vandaag waren de koeien belangrijker dan de ingenieurs die hun putten en kranen kwamen controleren!

De inspectieronde bestond uit twee delen. Enerzijds heeft Hans een drinkwaterleidingnetwerk aangelegd van 5 km, daar waar de mensen dichter bij elkaar wonen. Anderzijds heeft hij in het deel waar de huizen verder verspreid staan en het water niet vanzelfsprekend is, 29 waterputten aangelegd.

Hans had ons vooraf gewaarschuwd dat het vooral een zware trekking zou worden. Alto Kalacachi ligt op 4200m hoogte en betekent letterlijk “scherpe stenen”, ´s nachts kan het afkoelen tot -10 graden en de inspectieronde betekende vooral veel wandelen.

De eerste dag gingen we alle huisjes met hun kraantjes en drinktrog na. Omdat het zo koud is op de altiplano, waren heel wat kraantje stuk gevroren. De mensen ontvingen de “ingenieros” (ook wij bleken plots ingenieurs te zijn) met veel warmte, het was immers Hans die hen drinkbaar water had verschaft! Voorheen moesten ze hun water uit de rivier nemen, wat vaak troebel en vuil was. De drinktrog die Hans voor hun dieren had ontworpen vonden ze echter zo mooi dat ze dit onmogelijk voor hun dieren konden gebruiken! De meeste campesinos gebruikten hun drinktrog dan ook als wasbak voorzichzelf en de kleren.

Nadat we alle kraantjes, leidingen en ook al een deel van de putten hadden gecontroleerd, keerden we richting onze slaapplaats. Emilio, de voorzitter van het “Watercomitee”, stelde twee bedden ter beschikking voor de ingenieros, maar voor we moe ons bed in kropen, besloten we nog een pintje te drinken.

Een cafe is er in het kleine dorpje niet te vinden, maar een lieve “casera” stelt de ruimte van haar winkeltje ter beschikking om aan een tafeltje een pint te drinken.

Terwijl we samen met Hans en Richard de dag evolueren, komen er drie mannen in plastic laarzen de winkel binnengestapt: los Veterinarios, de dierenartsen!

Om 19.00u ´s avonds, 10 uur later dan de campesinos hen hadden verwacht, zijn de dierenartsen aangekomen in het dorp, ze waren zonder benzine gevallen… maar hier op de altiplano wordt er niet moeilijk gedaan over te laat komen, veel te laat komen, dagen te laat komen, … er wordt gewoon een pintje gedronken!

Bij ons aan tafel zit er ook nog een man van het gemeentebestuur. “De stier kan nu bij de horens” gevat worden om een nieuwe afspraak te maken… maar euh .. morgen kan niet, .. en eigenlijk… kan het tot eind augustus niet want tot die tijd zijn er feesten! En feesten in Bolivië betekent nu eenmaal dat er veel dronkemannen zijn!

De man van het gemeentebestuur betaalt ons ook nog een rondje (de leden van de gemeenteraad worden elk jaar verkozen, dus dan kan je beter wat investeren in je toekomst ), waarna we richting Emilio´s huis vertrekken.

We slapen met z´n tienen , verdeeld over 4 bedden, in dezelfde kamer, in een adobehuisje, warm ingepakt in de dekens die we van Emilio kregen. De volgende dag worden we al vroeg wakker, de tweede inspectieronde, die van de putten, staat ons nog te wachten. Nadat we een lekker ontbijt kregen, op een houtvuurtje klaargemaakt, vervolgen we onze ronde.

Uiteindelijk blijken 6 van de 29 putten droog te staan. De putten die wel water bevatten, zijn echter ook niet om naar huis te schrijven, een gemiddelde van 70 cm tot 1,60cm, met nog twee maanden droge seizoen voor de boeg. De ingenieurs, net als de campesinos, hadden liever een gemiddelde van 2 meter gehad. Toch mag men al bij al niet ontevreden zijn in een streek waar zo weinig en moeilijk water te vinden is en zoals Emilio het zei: “de ingenieur is God niet”.

Het was voor ons een leerrijke ervaring, op vele vlakken.

We hebben wat bijgeleerd over waterputten, hoe kostbaar water is, hoe het leven in een dorpje op de altiplano is, hoe het leven voor een “extranjero in Bolivia” er een beetje uitziet, …

Het filmpje is, na twee weken, eindelijk helemaal klaar, maar we kunnen het jullie nog niet laten zien dat komt nog …ook in het maken van filmpjes hebben we heel wat bijgeleerd

Als afsluiter nog enkele cijfertjes:

Eén meter water in een put in Alto Kalacachi betekent 700 liter.

Per persoon, per dag verbruikt een “gemiddelde” Belg/Nederlander 120 liter water (waarvan we ongeveer 10 liter gebruiken voor drinken en eten).

Op de Altiplano verbruikt men ongeveer 30 tot 50 liter per dag per persoon.

Per persoon per dag verbruikt een Japanner of Noord-Amerikaan 350 liter. De Europeaan volgt op de tweede plaats met een dagelijks verbruik van 200 liter.

Voor het produceren van 1 glas melk van 200 ml is 200 liter water nodig, voor het produceren van 1 snee brood van 30 gram is 40 liter water nodig, 1 ei van 40 gram vraagt 135 liter water.

Voor eén hamburger van 150 gram is 2400 liter water nodig.

Cabildo in La Paz by Lottelies

Alle Paceños werden op 20 juli 2007 opgeroepen om hun stad, departement te verdedigen.

De reden van deze massale volksmars ligt in de tweestrijd die er heerst in Bolivië tussen het rijkere oosten (de “Media luna”) en het armere westen (de Altiplano).

Deze tweestrijd wordt nog eens versterkt door het hoofdstad-probleem. De hoofdstad-situatie in Bolivië is te vergelijken met deze in Nederland. De hoofdstad van Bolivië is Sucre, maar de zetel (“la sede”), de regering, bevindt zich in La Paz.

De provincies van de “Media luna” ( Santa Cruz, Cochabamba, Tarija, Beni en Pando)  zouden maar al te graag willen dat de regering naar Sucre verhuist. Op deze manier zijn ze dichter bij huis om hun hun invloed uit te oefenen.

Maar dat is net wat La Paz, zijn Paceños en Evo Morales niet willen!

Om het volk te laten spreken werd er een “Cabildo”, een volksraadpleging,  georganiseerd. Een Cabildo is een eeuwenoude traditie van de Aymara.

Alle winkels, restaurants, cafees, kapperszaken, overheidsgebouwen, marktjes, … waren dicht. De Paceños  bevonden zich in de mars naar El Alto waar de volksraadpleging werd gehouden.

2 miljoen mensen, jong en oud, lieten weten dat ze de “Sede” absoluut niet wilden laten “mueve”.

We hebben de hele mars meegestapt en werden regelmatig gefeliciteerd voor onze participatie.

(En als je dan als ”gringita” een camera bij je hebt, wordt er al snel gedacht dat je voor de buitenlandse pers werkt en mag je plots op plekken staan waar je enkel met een perskaart op mag.)